【#1】Cách Tải Và Sử Dụng Phần Mềm Đọc Văn Bản Tiếng Việt

Phần mềm NHMTTS SAPI5 4.0 – VnSpeech là phần mềm đọc chữ, đọc văn bản Tiếng Việt thành tiếng, hay còn gọi là phần mềm phát âm Tiếng Việt. Sau khi tải và cài đặt phần mềm đọc văn bản Tiếng Việt này bạn có thể copy những đoạn báo, tài liệu Tiếng Việt vào sau đó là chỉ việc ngồi nghe mà không cần phải mỏi mắt đọc truyện, đọc báo nữa.

Phần mềm đọc chữ thành Tiếng Việt

Đây là một ứng dụng rất thiết thực, nhất là với những ai bận rộn không có nhiều thời gian đọc sách báo, hoặc với những người mắt kém, mắt yếu thì giờ đây không cần phải ngồi nhăn nheo mắt trước màn hình để đọc những thứ bạn yêu thích nữa, mà chỉ cần sử dụng phần mềm này để nghe những nội dung đó thôi.

Giới thiệu và Hướng dẫn Tải Sử dụng phần mềm đọc văn bản Tiếng Việt – VnSpeech

Chú ý: Hiện tại phần mềm này chỉ có phiên bản cho máy tính chạy Windows từ Windows XP tới Windows 10 đều có thể sử dụng được. Tuy nhiên trên Mac và Linux Ubuntu vẫn chưa có.

Bài viết được viết bởi thành viên website chúng tôi

Giới thiệu phần mềm đọc văn bản Tiếng Việt VnSpeech – NHMTTS SAPI5 4.0

+ Điều thú vị là không chỉ có chức năng đọc chữ thành tiếng đơn thuần mà bạn hoàn toàn có thể chỉnh được cường độ, khoảng nhừng, trường độ, tốc độ nhanh chậm v.v.

+ Phần mềm cũng hỗ trợ đọc văn bản Tiếng Anh

+ Đặc biệt bạn cũng có thể xuất nội dung cần đọc ra thành file âm thanh để copy vào máy nghe nhạc hoặc lưu trữ nghe vào các lần sau.

+ Tích hợp 2 giọng đọc Tiếng Việt khá là dễ nghe: Giọng nam “NHMTTS Voice (Male)” và giọng nữ “NHMTTS Voice (Female)”.

+ Bạn hoàn toàn có thể chỉnh âm lượng to nhỏ, tốc độ đọc, và theo dõi nội dung đọc

Đọc văn bản tiếng việt – CoGiHay.com

+ Chương trình có giao diện trực quan, dễ sử dụng, gọn nhẹ, lại còn có cả nhân vật hình micro mô phỏng miệng người đang đọc cho bạn rất là thú vị

+ Cho phép đọc văn bản chứa đồng thời tiếng Việt và một ngôn ngữ khác, ví dụ Tiếng việt xen lẫn Tiếng Anh. Sử dụng mã Unicode.

Tải phần mềm NHMTTS SAPI5 4.0 và Cách Sử dụng để đọc văn bản Tiếng Việt

Tải phần mềm đọc văn bản Tiếng Việt mới nhất

Tên phần mềm: NHMTTS SAPI5 – VnSpeech

Trang chủ: vnspeech.com

Tác giả: Nguyễn Hữu Minh

Phiên bản hiện tại: NHMTTS SAPI5 4.0 – Text to Speech Vietnamese (Phát hành: 19/05/2010)

Bạn tải phần mềm về cài đặt bằng 1 trong 2 link sau đây:

NHMTTS-SAPI5-Engine-40-Full-Setup.exe – Tải về (13,573,051 bytes)

hoặc:

chúng tôi – Tải về (13,516,371 bytes)

Link dự phòng Fshare

Bản .zip – https://www.fshare.vn/file/4X3B23YEP6E7

Bản .exe – https://www.fshare.vn/file/NH79DSNMV9DR

Với bản .exe sau khi tải về chỉ việc mở file đó lên cài đặt theo hướng dẫn là xong. Với file .zip sau khi tải về bạn phải giải nén ra sau đó thì cài đặt chương trình đọc tiếng việt cho Windows.

Hướng dẫn sử dụng phần mềm đọc văn bản Tiếng Việt VnSpeech

– Sau khi cài đặt hoàn tất chương trình bạn mở chương trình SAPI5 TTSAPP (vnspeech) lên, sau đó chọn giọng đọc ở phần Voice như hình sau:

NHMTTS Voice(Male) là giọng nam, Female là giọng nữ

Sử dụng phần mềm vnspeech

– Trong lúc đang nghe, nếu muốn tạm dừng thì nhấn vào nút “Pause”, muốn dừng hẳn thì nhấn vào “Stop”, nếu muốn mở một file word hoặc file text có chứa truyện hay nội dung cần đọc thì nhấn vào “Open file” rồi chọn file là được.

– Bạn điều chỉnh âm lượng ở thanh “Volume”, chỉnh tốc độ đọc ở phần “Rate”

CoGiHay.com – Cảm ơn tác giả Nguyễn Hữu Minh đã cho ra một phần mềm vô cùng hữu ích

【#2】Hướng Dẫn Cách Đọc Văn Bản Khi Bị Lỗi Font Chữ

Đôi khi bạn tải một File Word từ trên mạng về, hay Copy từ máy tính nào đó vào máy của bạn, khi mở lên thì không thể đọc được nội dung do máy bạn thiếu Font chữ đó. Đây là một vấn đề mà rất nhiều anh chị em văn phòng gặp phải, có nhiều cách để khắc phục vấn đề này, nếu tìm hiểu ở Thủ Thuật Excel thì bạn cũng hoàn toàn có thể giải quyết được vấn đề, nhưng mình nghĩ nên viết một bài hướng dẫn cụ thể khi gặp tình huống này.

Lý do ư? trước tiên bạn hãy xem tình huống bên dưới.

Đây là một ví dụ rất điển hình mà chúng ta gặp hằng ngày, không sao cả, để xử lý vấn đề này đơn giản thôi, và có hai cách để giải quyết như sau:

    Tải đúng Font chữ của đoạn văn bản trên về cài vào máy tính.

Với cách thứ 2 thì mình viết một bài chi tiết rồi, bạn có thể xem lại, bây giờ chúng ta sẽ đi vào cách giải quyết thứ nhất.

Trước tiên mình muốn các bạn phân biệt một số khái niệm sau:

Bộ Gõ Tiếng Việt: Là phần mềm các bạn dùng để gõ tiếng Việt, hiện nay có các phần mềm phổ biến sau:

Bảng Mã: Là tập hợp nhiều Font chữ khác nhau.

Font Chữ: Là Font chữ mà bạn sử dụng để soạn văn bản…nó đi theo bảng mã.

Kiểu Gõ: Đó là kiểu mà bạn gõ tiếng Việt.

Sau khi hiểu rõ các khái niệm trên, vấn đề còn lại rất đơn giản, giả sử không tìm được đúng Font chữ của đoạn văn bản đó, thì hãy xác định nó thuộc bảng mã nào để tải đúng Font về, có nhiều người bảo tải 1.600 Font, hay tải 1.000 Font sẽ đọc được, với mình thì không cần làm thế, tải nhiều về xài không hết cũng chả có ích gì cả.

Bạn chỉ cần tải đúng 3 loại Font dành cho 3 bảng mã là được, vì hầu như các văn bản chúng ta sử dụng và lưu hành hiện nay đều nằm trong 3 loại này mà thôi.

Với Unicode thì bạn khỏi tải, vì máy nó có sẵn, nó tích hợp sẵn khi bạn xài xong Windows, và mình luôn khuyên các bạn khi soạn thảo văn bản hãy sử dụng bảng mã Unicode với các Font cơ bản như Time New Roman, Arial vì khi bạn gửi đi máy nào cũng đọc được, hoặc nếu xài Font đặc biệt hãy chuyển chúng thành PDF khi gửi đi là tiện nhất.

Bây giờ còn TCVN3 và VNI Windows thì các bạn tải hai Font cơ bản của hai bảng mã đó về là .VnTime và Vni-Times sau đó vài vào máy, cách cài thì đơn giản thôi, các bạn có thể xem bài viết hướng dẫn cài Font chữ rồi mở văn bản lên chọn một trong hai loại Font này là được.

【#3】Xử Lý Tình Trạng Văn Bản Office Không Thể Đọc Được Trên Mọi Máy Tính

Thiệt ra chẳng có lỗi gì đâu. Đây là một sự cố tương thích phiên bản mà thôi. Hiện nay, bộ công cụ văn phòng Microsoft Office 2007 và 2010 đã phổ biến hơn nhiều, nhưng phần lớn máy tính – đặc biệt là số máy thế hệ cũ chạy Windows XP, vẫn còn cài đặt Office 2003. Lý do chủ yếu là người dùng đã quá quen với phiên bản cũ này, không muốn thay đổi, hoặc nhu cầu họ rất đơn giản – chỉ cần soạn văn bản bình thường.

Nguyên nhân của sự cố này là do Microsoft Office 2007 và 2010 sử dụng định dạng file mới có thêm chữ x ở cuối phần mở rộng của file (như docx, xlsx, pptx). Định dạng Office mới này tất nhiên là tiên tiến hơn, hỗ trợ nhiều tính năng hơn, và đặc biệt là có dung lượng file nhỏ hơn. Nhưng điều bất tiện là các định dạng Office mới này không thể mở được ở các phiến bản Office từ 2003 trở về trước (trong khi các Office từ 2007 trở về sau này vẫn hỗ trợ các văn bản của các phiên bản trước).

Ngay từ sau khi phát hành Office 2007, Microsoft đã giúp khắc phục sự cố tương thích này bằng cách đưa ra một công cụ tương thích miễn phí Microsoft Office Compatibility Pack để bổ sung khả năng hỗ trợ các định dạng Office mới cho các phiên bản Office từ 2003 trở về trước. Ngặt một cái, không phải ai cũng quan tâm hay biết tới cái giải pháp này.

Vì thế, giải pháp khả thi nhất khi muốn các văn bản Office mà bạn soạn thảo có thể đọc được trên bất cứ máy tính nào, dù cũ hay mới, là bạn lưu file với định dạng cũ (Office 97/2003). Cũng như với các phiên bản Office trước đó, các phiên bản Office 2007 trở đi đều cho phép bạn chọn định dạng file để lưu, trong đó có Office 97-2003 Document, gọi là chế độ tương thích Compatibility Mode.

Sau khi soạn thảo xong văn bản ở Office 2007/2010, thay vì chọn Save (nó sẽ tự động save theo định dạng mặc định là văn bản Office 2007/2010) trên thẻ File, bạn chọn mục Save As.

【#4】Top 6 Phần Mềm Đọc Văn Bản Tốt Nhất Và Thông Dụng Hiện Nay

Tổng hợp 6 phần mềm đọc văn bản tốt nhất hiện nay

1. Microsoft Word

Chắc hẳn nhiều người sẽ bất ngờ khi thấy tên Microsoft Word trong danh sách này vì Microsoft Word được biết đến như là một phần mềm soạn thảo văn bản hàng đầu trên hệ điều hành Window chứ ít người biết tới tính năng đọc văn bản của nó. Để kích hoạt được tính năng này, đầu tiên ta nhập vào biểu tượng mũi tên xổ xuống trên thanh menu, chọn More Command.

Trong menu Word options, bạn chọn mục All Commands trong cột bên trái. Tại menu bên dưới bạn tìm tới dòng Speak, nhấn Add để them chức năng Speak vào thanh menu rồi chọn OK để hoàn tất. Sau đó bạn có thể sử dụng chức năng đọc trong Microsoft Word bằng cách lựa chọn một đoạn văn bản rồi nhấp vào biểu tượng Speak trên thanh menu.

Link phần mềm: https://products.office.com/vi-vn/word

2. Narrator

Narrator là một công cụ đọc văn bản dành cho người khiếm thị được tích hợp trong hệ điều hành Window. Để khởi động Narrator bạn chọn vào nút Start, nhập từ khóa ” Narrator” trong ô tìm kiếm tại Win 7 hoặc có thể sử dụng phím tắt Windows + Q trên Windows 8/8.1/10.

Sau khi khởi động, Narrator sữ tự động đọc các đoạn văn bản nằm trong những ô cửa sổ màu xanh dương mà bạn đang mở.

3. Balabolka

phần mềm đọc văn bản đa dụng, hỗ trợ nhiều định dạng tập tin tài liệu khác nhau như .DOC, .DOCX, .TXT, .PDF, .EPUB hay .ODT. Balabolka cũng rất dễ dàng để làm quen vì các tính năng chính đã được nhà phát triển hiển thị ngay tại thanh menu. Balabolka sử dụng các hàm API của Microsoft nên phiên bản hệ điều hành của bạn sẽ quyết định chất lượng giọng nói phát âm. Với phiên bản SAPI 5 mới nhất được đặt tên là Microsoft Anna, giọng đọc là nữ giới phát âm một cách rõ ràng và dễ hiểu.

Balabolka cho phép bạn lựa chọn tốc độ đọc cũng như âm lượng tại 2 cột là Rate và Volume. Bạn có thể điều chỉnh bằng cách thay đổi thanh trượt trên mỗi cột tương ứng. Balabolka cũng hỗ trợ người dùng xuất các tệp tin này ra định dạng mp3 để bạn có thể sao chép chúng và nghe trên các thiết bị khác.

Link phần mềm: http://www.cross-plus-a.com/balabolka.htm

4. TypeIt ReadIt

phần mềm đọc văn bản có tính năng chuyển đổi nội dung của văn bản ra định dạng âm thanh như WAV, MP3,… TypeIt ReadIt sở hữu một giao diện đơn giản và dễ sử dụng đủ để khiến người dùng mới có thể làm quen với phần mềm một cách dễ dàng. Khi bạn mở một tập tin tài liệu TXT hoặc dán một đoạn văn bản vào trong cửa sổ của chương trình thì TypeIt ReadIt sẽ độc nó ngay lập tức. TypeIt ReadIt cũng sử dụng các hàm API ngôn ngữ của Window giống như Balabolka và bạn có thể tùy chỉnh tốc độ đọc cũng như kích thước phông chữ một cách dễ dàng.

Link phần mềm: https://www.schoolfreeware.com/TypeIt_ReadIt.html

5. Natural Reader Free

Link phần mềm: https://www.naturalreaders.com/software.html

6. eSpeak

Link phần mềm: http://espeak.sourceforge.net

Lời kết

【#5】15 Đề Văn Đọc Hiểu Văn Bản Ôn Thi Thpt Quốc Gia (Phần 1)

VĂN BẢN 1

Ta là con của phù sa

Cha là đất nước. Mẹ là quê hương

Còn nghe máu thấm biên cương

Mây buồn Lũng Cú. Đêm trường Nam Quan

Ta là con của Việt Nam

Theo cha xuống biển tự ngàn năm xưa

Lên rừng thờ mẹ Âu Cơ

Đem xương máu dựng cõi bờ hôm nay

(Tổ quốc nơi biên thùy, Nguyễn Việt Chiến)

Câu 1. Xác định thể thơ của đoạn trích trên.

Câu 2. Nêu nội dung chính của đoạn thơ.

Câu 3. Nêu tác dụng của biện pháp tu từ được sử dụng trong những câu thơ: “Còn nghe máu thấm biên cương – Mây buồn Lũng Cú. Đêm trường Nam Quan”.

Câu 4. Viết đoạn văn trình bày suy nghĩ của anh/chị về lòng tự tôn dân tộc

của mỗi công dân.

VĂN BẢN 2

Có đến năm, sáu năm nay, Tâm không về thăm quê nhà. Trong thời gian ấy, ở Hà Nội, Tâm gắng sức làm việc để giành một cái địa vị trong xã hội. Chàng lấy vợ,

con một nhà giàu có, cũng không cho mẹ biết.

(Dẫn theo https://hocthenao.vn – Cao Xuân Hạo)

VĂN BẢN 9

Trên đời chẳng ai lo cho ta bằng mẹ

Cũng chẳng ai ta làm khổ nhiều như mẹ của ta

Mẹ ơi nếu con được sống lại tuổi thơ

Con sẽ chẳng bao giờ mải chơi trốn học

Đứa con trai nhiều lỗi lầm ương ngạnh

Sẽ không lần nào làm mẹ xót xa.

Như thế là tại làm sao? Nguyên nhân thực ra rất rõ ràng. Đôi mắt người Sơn Tây

U uẩn chiều lưu lạc

Thương vườn ruộng khôn khuây

Bao giờ trở lại đồng Bương Cấn

Về núi Sài Sơn ngó lúa vàng

Sông Đáy chậm nguồn qua Phủ Quốc

Sáo diều khuya khoắt thổi đêm trăng

Bao giờ tôi gặp em lần nữa Chắc đã thanh bình rộn tiếng ca

Đã hết sắc mùa chinh chiến cũ

Còn có bao giờ em nhớ ta? (Đôi mắt người Sơn Tây, Quang Dũng)

VĂN BẢN 14

Tưởng nhớ XQ thân yêu

[…] Em ra đi chẳng để lại gì

Ngoài ánh mắt cười lấp lánh sau hàng mi

Và anh biết khi bất thần trúng đạn

Em đã ra đi với mắt cười thanh thản

Bởi được góp mình làm ánh sáng ban mai

Bởi biết mình có mặt ở tương lai

Anh sẽ sống đẹp những ngày em chưa kịp sống

Sẽ yêu trọn những gì em chưa kịp yêu

Em trong anh là mùa xuân náo động

Từ phút này càng rực rỡ bao nhiêu.

(Bài thơ về hạnh phúc, Bùi Minh Quốc)

VĂN BẢN 15

Bạn có thể giành chiến thắng khi chơi cờ ca – rô hoặc tìm ra lời giải cho các vấn đề hóc búa nếu bạn định nghĩa chiến thắng một cách linh hoạt. Cho phép mình có một chỗ lệch trong hàng và bạn sẽ luôn giành chiến thắng. Đôi khi, điều kiện chúng ta đặt ra cho việc giành chiến thắng quá chặt chẽ hoặc không phù hợp. Khi Winston Churchill trở thành Bộ trưởng Bộ Nội vụ ở tuổi 35, một số bạn bè của ông đã tự hỏi tại sao họ không mong đợi được giữ những vị trí quan trọng từ khi còn trẻ. Churchill chỉ cáu kỉnh: “Napoleon giành chiến thắng trận Austerlitz khi bằng tuổi tôi.” Churchill không thể giành chiến thắng khi đấu tranh với tham vọng của bản thân vì ông định nghĩa về chiến thắng quá cao. Thay đổi định nghĩa về thành công có thể mang lại lời giải đáp cho một vấn đề. (Dẫn theo Tư duy như Einstein)

【#6】Các Phần Mềm Đọc Văn Bản Miễn Phí

Mặc dù các chương trình đọc tài liệu trên máy tính phát âm không được tự nhiên cho lắm, nhưng nó sẽ cho phép bạn vừa có thể nghỉ ngơi mà vẫn tiếp thu được thêm thông tin từ sách vở.

1) Kích hoạt tính năng đọc tài liệu trong Word:

Có thể bạn chưa biết, bản thân Microsoft Word cũng được tích hợp sẵn một tính năng cho phép đọc văn bản trực tiếp. Vấn đề là tùy chọn này không hiển thị sẵn trong giao diện Ribbon.

Đầu tiên, bạn nhấp vào biểu tượng mũi tên trên Quick Access Toolbar (một thanh công cụ nhỏ nằm ở góc trái trên cùng và chọn More Commands. Tiếp theo, tại mục Choose commands from, bạn chọn là All Commands và tìm đến tính năng Speak, sau đó nhấn Add để chuyển nó sang khung bên cạnh.

Đây là một công cụ dành riêng cho người khiếm thị, và nó được tích hợp sẵn ngay bên trong Windows. Đầu tiên, bạn vào menu Start và nhập từ khóa Narrator vào khung tìm kiếm (đối với Windows 7), còn đối với người dùng Windows 8/8.1/10, bạn sử dụng tổ hợp phím tắt Windows + Q và thực hiện tương tự.

Ngay khi chương trình được kích hoạt, nó sẽ tự động đọc toàn bộ các văn bản trên những cửa sổ mà bạn đang mở (được bao quanh bằng khung nhỏ màu xanh dương).

Balabolka có giao diện khá đơn giản với các tính năng chính được hiển thị ở ngay mặt tiền. Đặc biệt, nó còn có thể đọc được các tập tin .DOC, .DOCX, .TXT, .PDF, .EPUB và các tập tin ODT trực tiếp.

Balabolka dựa vào Speech API của Microsoft, đó là lý do tại sao nó có các tab như là SAPI4 và SAPI5. Các phiên bản Windows mà bạn đang sử dụng sẽ quyết định chất lượng đầu ra. Phiên bản mới nhất, SAPI5, được gọi là Microsoft Anna . Đó là một giọng nữ rõ ràng và nói chung là dễ hiểu.

Khi đã mở các tập tin văn bản cần nghe, bạn có thể điều chỉnh lại tốc độ và âm lượng ở 2 mục Rate và Volume tương ứng. Bên cạnh đó, nó còn hỗ trợ chuyển đổi các tập tin này thành những file .MP3 để bạn có thể nghe chúng trên điện thoại hoặc máy nghe nhạc.

Với một giao diện đơn giản và khả năng xuất các nội dung văn bản thành những tập tin WAV hoặc TXT, thì TypeIt ReadIt là một chương trình rất tuyệt vời. Khi bạn dán bất kì văn bản nào vào cửa sổ của nó, hoặc mở tập tin TXT trực tiếp, ngay lập tức nó sẽ đọc cho bạn nghe toàn bộ văn bản. Tất nhiên, phần mềm này cũng sử dụng các giọng nói có sẵn trong Windows tương tự như Balabolka, và bạn cũng có thể thiết lập lại tốc độ và kích cỡ font chữ một cách dễ dàng.

Phiên bản miễn phí của Natural không cung cấp cho bạn tính năng xuất ra file MP3, nhưng nếu bạn muốn có một giao diện đẹp mắt để dán văn bản và nghe thì đây sẽ là chương trình thích hợp.

Nếu bạn cần nhiều tính năng hơn như xuất ra file MP3, thêm giọng nói thì phải mua phiên bản trả phí với giá 69 USD (khoảng 1.449.000 VND). Tuy nhiên, bạn nên kiểm tra ứng dụng Balabolka trước khi quyết định việc này.

Nếu bạn muốn nghe văn bản bằng các giọng nói khác, không phải được tích hợp sẵn trong Windows, thì eSpeak sẽ là một lựa chọn thích hợp. Chương trình có thể mở được các tập tin TXT và xuất khẩu văn bản thành file WAV, trong khi nó đọc văn bản, biểu tượng chiếc micro cũng sẽ được nhấp nháy theo nhìn khá lạ mắt.

Tóm lại, nếu bạn thường hay làm việc với các tài liệu được lưu trên Word, thì nên sử dụng tính năng Speak có sẵn trong đó. Nhưng nếu bạn muốn có một chương trình chuyên dụng để dán văn bản hoặc mở các tập tin trực tiếp, thì bạn nên thử Balabolka đầu tiên. Tuy nhiên, suy cho cùng, người dùng nên tự mình thử qua tất cả các ứng dụng này và lựa ra cho mình một công cụ ưng ý nhất.

【#7】Chống Độc Quyền Doanh Nghiệp Trong Nền Kinh Tế Thị Trường Định Hướng Xã Hội Chủ Nghĩa Ở Nước Ta Hiện Nay

Published on

Tài liệu này có tính phí xin vui lòng liên hệ facebook để được hỗ trợ Liên hệ page để nhận link download sách và tài liệu: https://www.facebook.com/garmentspace

https://www.facebook.com/garmentspace.blog

My Blog: http://garmentspace.blogspot.com/

Từ khóa tìm kiếm tài liệu : Wash jeans garment washing and dyeing, tài liệu ngành may, purpose of washing, definition of garment washing, tài liệu cắt may, sơ mi nam nữ, thiết kế áo sơ mi nam, thiết kế quần âu, thiết kế veston nam nữ, thiết kế áo dài, chân váy đầm liền thân, zipper, dây kéo trong ngành may, tài liệu ngành may, khóa kéo răng cưa, triển khai sản xuất, jacket nam, phân loại khóa kéo, tin học ngành may, bài giảng Accumark, Gerber Accumarkt, cad/cam ngành may, tài liệu ngành may, bộ tài liệu kỹ thuật ngành may dạng đầy đủ, vật liệu may, tài liệu ngành may, tài liệu về sợi, nguyên liệu dệt, kiểu dệt vải dệt thoi, kiểu dệt vải dệt kim, chỉ may, vật liệu dựng, bộ tài liệu kỹ thuật ngành may dạng đầy đủ, tiêu chuẩn kỹ thuật áo sơ mi nam, tài liệu kỹ thuật ngành may, tài liệu ngành may, nguồn gốc vải denim, lịch sử ra đời và phát triển quần jean, Levi’s, Jeans, Levi Straus, Jacob Davis và Levis Strauss, CHẤT LIỆU DENIM, cắt may quần tây nam, quy trình may áo sơ mi căn bản, quần nam không ply, thiết kế áo sơ mi nam, thiết kế áo sơ mi nam theo tài liệu kỹ thuật, tài liệu cắt may,lịch sử ra đời và phát triển quần jean, vải denim, Levis strauss cha đẻ của quần jeans. Jeans skinny, street style áo sơ mi nam, tính vải may áo quần, sơ mi nam nữ, cắt may căn bản, thiết kế quần áo, tài liệu ngành may,máy 2 kim, máy may công nghiệp, two needle sewing machine, tài liệu ngành may, thiết bị ngành may, máy móc ngành may,Tiếng anh ngành may, english for gamrment technology, anh văn chuyên ngành may, may mặc thời trang, english, picture, Nhận biết và phân biệt các loại vải, cotton, chiffon, silk, woolCÁCH MAY – QUY CÁCH LẮP RÁP – QUY CÁCH ĐÁNH SỐTÀI LIỆU KỸ THUẬT NGÀNH MAY -TIÊU CHUẨN KỸ THUẬT – QUY CÁCH ĐÁNH SỐ – QUY CÁCH LẮP RÁP – QUY CÁCH MAY – QUY TRÌNH MAY – GẤP XẾP ĐÓNG GÓI

  1. 2. MỤC LỤC Trang TRANG PHỤ BÌA LỜI CAM ĐOAN MỤC LỤC DANH MỤC CÁC CHỮ VIẾT TẮT DANH MỤC CÁC BẢNG DANH MỤC CÁC HÌNH MỞ ĐẦU 5 TỔNG QUAN VẤN ĐỀ NGHIÊN CỨU 11 Chương 1 CƠ SỞ LÝ LUẬN VỀ CHỐNG ĐỘC QUYỀN DOANH NGHIỆP TRONG NỀN KINH TẾ THỊ TRƯỜNG ĐỊNH HƯỚNG XÃ HỘI CHỦ NGHĨA VÀ KINH NGHIỆM CỦA MỘT SỐ NƯỚC 27 1.1. Những vấn đề lý luận chung về độc quyền, độc quyền doanh nghiệp trong kinhtếthị trường 27 1.2. Khái niệm, nội dung và sự cần thiết chống độc quyền doanh nghiệp trong nền kinh tế thị trường định hướng xã hội chủ nghĩa 42 1.3. Kinh nghiệm một số nước trên thế giới trong chống độc quyền doanh nghiệp và một số bài học rút ra đối với Việt Nam 59 Chương 2 THỰC TRẠNG CHỐNG ĐỘC QUYỀN DOANH NGHIỆP TRONG NỀN KINH TẾ THỊ TRƯỜNG ĐỊNH HƯỚNG XÃ HỘI CHỦ NGHĨA Ở VIỆT NAM 78 2.1. Tình hình độc quyền doanh nghiệp ở nước ta trong thời gian qua 78 2.2. Thành tựu, hạn chế và nguyên nhân trong chống độc quyền doanh nghiệp ở nước ta trong thời gian qua 87 2.3. Một số vấn đề đặt ra về chống độc quyền doanh nghiệp trong nền kinh tế thị trường địnhhướng xãhội chủnghĩa ở nướctahiện nay 123 Chương 3 QUAN ĐIỂM CƠ BẢN VÀ GIẢI PHÁP CHỦ YẾU VỀ CHỐNG ĐỘC QUYỀN DOANH NGHIỆP TRONG NỀN KINH TẾ THỊ TRƯỜNG ĐỊNH HƯỚNG XÃ HỘI CHỦ NGHĨA Ở NƯỚC TA TRONG THỜI GIAN TỚI 131 3.1. Quan điểm cơ bản về chống độc quyền doanh nghiệp trong nền kinh tế thị trường định hướng xã hội chủ nghĩa ở nước ta trong thời gian tới 131 3.2. Giải pháp chủ yếu về chống độc quyền doanh nghiệp trong nền kinh tế thị trường định hướng xã hội chủ nghĩa ở nước ta trong thời gian tới 139 KẾT LUẬN 170 DANH MỤC CÁC CÔNG TRÌNH CỦA TÁC GIẢ ĐÃ CÔNG BỐ LIÊN QUAN ĐẾN ĐỀ TÀI LUẬN ÁN 172 DANH MỤC TÀI LIỆU THAM KHẢO 174 PHỤ LỤC 184
  2. 3. DANH MỤC CÁC CHỮ VIẾT TẮT STT Chữ viết tắt Chữ viết đầy đủ 1 CIEM Viện nghiên cứu Quản lý kinh tế Trung ương 2 DNNN Doanh nghiệp nhà nước 4 EU Liên minh Châu Âu 5 NXB Nhà xuất bản 6 M&A Hoạt động mua bán và sát nhập 7 KTTT Kinh tế thị trường 8 9 TCT TĐKT Tổng công ty Tập đoàn kinh tế 9 TTKT Tập trung kinh tế 10 TBCN Tư bản chủ nghĩa 11 VCAD Cục Quản lý cạnh tranh 12 XHCN Xã hội chủ nghĩa
  3. 4. DANH MỤC CÁC BẢNG STT Tên bảng Trang 1 Bảng 1.1: Xu hướng thay đổi mức phạt đối cá nhân vi phạm pháp luật về thỏa thuận hạn chế cạnh tranh của một số quốc gia 67 2 Bảng 1.2: Thống kê nhân lực của cơ quan quản lý cạnh tranh ở một số quốc gia 69 3 Bảng 2.1: Thống kê ngành, lĩnh vực được đánh giá cạnh tranh 92 4 Bảng 2.4: Thống kê tăng, giảm giá bán lẻ xăng, dầu từ năm 2005 đến nay 106 DANH MỤC CÁC HÌNH, ĐỒ THỊ STT Tên hình, đồ thị Trang 1 Hình 2.1: Số lượng và giá trị M&A tại Việt Nam (2003 – Q1/2012) 83 3 Hinh 2.2: Thống kê các vụ việc hạn chế cạnh tranh trong giai đoạn từ 2006 đến 2013 93 2 Đồ thị 2.1: Giá xăng và dầu diesel trong năm 2013 107
  4. 6. dùng. Khi có vị trí độc quyền, doanh nghiệp hoàn toàn có thể thao túng thị trường theo quyền lực thị trường của mình. Theo đó, doanh nghiệp có thể áp đặt những điều kiện có lợi cho mình nhằm thu lợi nhuận cao, thông qua những hành vi áp đặt các điều kiện bất lợi cho xã hội, cho người tiêu dùng. Một khi doanh nghiệp giữ vị thế độc quyền, khách hàng buộc phải tuân theo các điều kiện áp đặt của họ. Bên cạnh đó, doanh nghiệp có thể chi phối, lũng đoạn thị trường, làm cho nền kinh tế mất ổn định từ đó ảnh hưởng không tốt đến tình hình chính trị, xã hội. Vì vậy, việc chống các hành vi độc quyền của doanh nghiệp là hoạt động vô cùng cần thiết của bất kỳ quốc gia nào. Nhận thức rõ những tác động tiêu cực của độc quyền doanh nghiệp tạo ra, Đảng ta chủ trương “thu hẹp những lĩnh vực Nhà nước độc quyền kinh doanh, xoá bỏ độc quyền doanh nghiệp”, đồng thời “hoàn thiện cơ chế, chính sách để các doanh nghiệp nhà nước thực sự hoạt động trong môi trường cạnh tranh, công khai, minh bạch, nâng cao hiệu quả. Xoá bỏ độc quyền và đặc quyền sản xuất kinh doanh của doanh nghiệp nhà nước” . Hay tác giả Patrick Rey và Paul Seabright với cuốn sách”The activities of a monopoly firm in adjacent competitive markets: Economic consequences And Implications For Competition Policy” . Tác giả Ferguson, Paul R với cuốn sách”Business economic: the application of economic theory” ; hay tác giả Stephen J.K. Walters, “Enterprise, government, and the public” . Theo Howard D. Marshall, cần phải có các chính sách chống độc quyền và đường lối chỉ đạo của Chính phủ trong việc kinh doanh mang tính chất nhà nước. Đó là sức mạnh của quyền lực nhà nước. Đồng tình với quan điểm đó, Stephen J.K. Walters đề cập về sự can thiệp của Nhà nước vào thị trường, khẳng định, Chính phủ phải can thiệp vào thị trường, và để can thiệp vào thị trường thì Chính phủ phải có những giải pháp hiệu quả, nhất là chính sách công hướng vào độc quyền. Còn tác giả Christopher cho rằng, vai trò của Chính phủ và hoạt động điều tiết của Nhà nước rất quan trọng đối với sự ổn định và tăng trưởng kinh tế. Christopher chứng minh vai trò các hoạt động của Chính phủ Mỹ trong chống độc quyền như: Sự ra đời của luật chống độc quyền; sự cạnh tranh giữa các doanh nghiệp, các công ty lớn với nhau; vai trò của Chính phủ trong nền kinh tế trước sự phát triển mạnh mẽ của các công ty, các tập đoàn công nghiệp và nỗ lực của Liên bang trong kiểm soát độc 14
  5. 15. quyền… Những quan điểm trên đã gợi mở cho nghiên cứu sinh trong vấn đề nghiên cứu. 2. Các công trình khoa học trong nước nghiên cứu về độc quyền, chống độc quyền doanh nghiệp * Các công trình đề cập đến độc quyền, độc quyền doanh nghiệp Đề tài khoa học cấp Bộ của Học viện Chính trị quốc gia: “Tác động của cạnh tranh và độc quyền trong nền kinh tế của chủ nghĩa tư bản hiện đại tới xây dựng nền kinh tế thị trường ở Việt Nam hiện nay” , đã trình bày lý luận của V.I. Lênin về phân chia thị trường thế giới giữa các liên minh độc quyền, khẳng định phân chia thị trường thế giới là một tất yếu khách quan của chủ nghĩa tư bản độc quyền, trong đó, cạnh tranh để giành lợi nhuận độc quyền chính là động lực của phân chia thị trường thế giới. Đề tài cũng đã phân tích những biểu hiện của phân chia thị trường thế giới giữa liên minh độc quyền tư bản trong giai đoạn chủ nghĩa tư bản độc quyền với việc chỉ ra chủ thể, đối tượng, hình thức và kết quả của phân chia thị trường thế giới trong chủ nghĩa tư bản độc quyền. TS. Bùi Văn Huyền:”Xây dựng và phát triển tập đoàn kinh tế ở Việt Nam” . Tác giả đã trình bày những vấn đề lý luận và thực tiễn cấu trúc thị trường như lý thuyết về hành vi doanh nghiệp, doanh nghiệp trên thị trường cạnh tranh hoàn hảo, không hoàn hảo, độc quyền bán và độc quyền mua, thực tiễn cấu trúc thị trường Việt Nam. Thành công của tác giả là đã khái quát được cấu trúc thị trường ở Việt Nam, trong đó có sự đánh giá quá trình đổi mới nhận thức đến xác định cấu trúc thị trường, và chỉ ra độc quyền ở một số công ty và tập đoàn kinh tế ở nước ta. Đây cũng là phần mà nghiên cứu sinh hết sức quan tâm. Cùng với đó, việc chỉ ra những rào cản thị trường trong quá trình phân tích cấu trúc thị trường cũng đã tạo điểm nhấn trong cuốn sách. Những rào cản của hệ thống pháp luật, rào cản kinh doanh được tác giả phân tích khá cụ thể. 16
  6. 18. nghiệp và việc chống độc quyền mới chỉ mang tính chất chung chung, chưa chỉ rõ nội dung là gì. Những giải pháp xử lý có tính nguyên tắc đối với vấn đề độc quyền ở nước ta mới chỉ là những định hướng cơ bản, chưa đi vào những vấn đề cụ thể, tạo cho người đọc mới dừng lại ở sự cảm nhận ban đầu. Đây là những khoảng trống trong đề tài mà nghiên cứu sinh cần khai thác, tiếp tục đi sâu làm rõ trong luận án của mình. Luận án kinh tế:”Cạnh tranh trong nền kinh tế thị trường ở Việt Nam” của Nguyễn Quốc Dũng ,và Đồng Thị Hà trong luận án kinh tế “Hoàn thiện chính sách cạnh tranh và kiểm soát độc quyền kinh doanh ở Việt Nam trong điều kiện hội nhập kinh tế quốc tế” , tác giả đề cập đến những vấn đề lý luận về cạnh tranh và độc quyền, trong đó có bàn về độc quyền trong kinh doanh. Tác giả đã tiến hành đánh giá thực trạng cạnh tranh và độc quyền ở nước ta, từ đó đề xuất các giải pháp khuyến khích cạnh tranh và hạn chế độc quyền kinh doanh ở nước ta trong thời gian tới. Tuy nhiên, luận văn mới đề cập khái lược những vấn đề lý luận về cạnh tranh và độc quyền, cơ chế hình thành và tồn tại của độc quyền trong kinh doanh và điều kiện nhằm bảo đảm cạnh tranh và chống độc quyền trong kinh doanh. Những đánh giá trong thực trạng còn hết sức sơ lược, cũng như những giải pháp mới chỉ mang tính định hướng. Điều đó đã làm cho chất lượng của luận văn chưa tương xứng với tên một đề tài nghiên cứu. Và đây cũng là điều mà nghiên cứu sinh không cho mình mắc phải khi thực hiện công việc của mình. Đề cập đến chống độc quyền, nhiều công trình, nhiều bài viết đã có những khảo cứu kinh nghiệm của các nước trên thế giới hết sức có giá trị. Chẳng hạn, tác giả Đinh Thị Mỹ Lan với cuốn “Luật chống độc quyền Nhật Bản, kinh nghiệm thực thi” . Tác giả Đinh Thị Mỹ Loan, Cục Quản lý Canh tranh – Bộ Công thương với cuốn sách: “Kiểm soát tập trung kinh tế- kinh nghiệm quốc tế và thực tiễn tại Việt Nam” . Những kinh nghiệm đó là nguồn tham khảo giả trị cho nghiên cứu sinh trong phục vụ nghiên cứu đề tài. Dưới góc độ của khoa học pháp luật, chống độc quyền được nhiều học giả bàn luận. Tác giả Đặng Vũ Huân, luận án tiến sỹ Luật học: “Pháp luật về kiểm soát độc quyền và chống cạnh tranh không lành mạnh ở Việt Nam” . Trọng tâm của báo cáo là phần đánh giá thực trạng giám sát đối với các tập đoàn kinh tế nhà nước, doanh nghiệp nhà nước lớn, độc quyền trong đó tập trung đánh giá thực trạng giám sát đối với tập đoàn kinh tế nhà nước, DNNN quy mô lớn, độc quyền trên khía cạnh khung pháp luật và đánh giá thực trạng giám sát đối với tập đoàn kinh tế nhà nước, DNNN quy mô lớn, độc quyền trên khía cạnh thực hiện. Những kiến nghị được đưa ra trong bản báo cáo có giá trị tham khảo lớn đối với các nhà quản lý cũng như các nhà nghiên cứu. Đề cập đến DNNN và tái cấu trúc DNNN, đã có nhiều công trình khoa học, nhiều bài viết của các học giả. Tác giả Tạ Ngọc Tấn- Lê Quốc Lý với cuốn, “Đổi mới, nâng cao hiệu quả doanh nghiệp nhà nước bảo đảm vai trò chủ đạo của kinh tế nhà nước trong nền kinh tế thị trường định hướng xã hội chủ nghĩa” ; Nguyễn Lê Quý Hiển, luận án kinh tế, “Chuyển biến quan hệ sản xuất trong cổ phần hóa doanh nghiệp nhà nước ở Việt Nam” ; Trần Hữu Nam: “Tái cấu trúc doanh nghiệp nhà nước từ góc nhìn quản lý nhà nước” . Và “Kiểm soát giá đối với hàng hóa và dịch vụ độc quyền ở Việt Nam hiện nay” của Lê Việt Thành . Nhìn chung, cách nhìn nhận khác nhau về độc quyền của các nhà kinh tế học tư sản phản ảnh sự vận động phát triển của lý luận kinh tế chính trị học ở những giai đoạn lịch sử nhất định, những quan điểm đó có ảnh hưởng khá lớn trong nghiên cứu cũng như trong hoạch định chính sách kinh tế của các quốc gia. * Dưới góc nhìn của các nhà kinh tế học Mác-xít Độc quyền được C.Mác đề cập khi nghiên cứu phương thức sản xuất TBCN trong giai đoạn cạnh tranh tự do. Trong giai đoạn chủ nghĩa tư bản tự do cạnh tranh, mặc dù độc quyền còn chưa phải là hiện tượng kinh tế phổ biến nhưng C.Mác đã nhìn thấy sự phát triển của lực lượng sản xuất, tích tụ và tập trung tư bản do cạnh tranh tạo ra tất yếu sẽ dẫn tới sự hình thành của các tổ chức độc quyền. Trong tác phẩm kinh tế chính trị đầu tiên, “Lược thảo phê phán khoa học kinh tế chính trị” Ph.Ăngghen cho rằng, mặt đối lập với cạnh tranh là độc quyền, độc quyền thời kỳ chủ nghĩa trọng thương làm nảy sinh khát vọng tự do cạnh tranh, tự do cạnh tranh dựa trên cơ sở lợi ích tư nhân. Khi cạnh 29
  7. 30. tranh mỗi cá nhân đều muốn chiếm đoạt được địa vị độc quyền, do đó mà nảy sinh độc quyền, “cạnh tranh chuyển thành độc quyền. Mặt khác, độc quyền không thể cản được dòng nước cuồn cuộn của cạnh tranh, hơn nữa, bản thân nó còn sản sinh ra cạnh tranh” . Như vậy, theo quan niệm của Ph.Ăngghen khi nói đến tư bản độc quyền, đó là sự liên minh giữa các nhà tư bản với nhau tạo nên sức mạnh khống chế cả đầu vào và đầu ra trong việc sản xuất, phân phối sản phẩm, quy định giá cả qua đó thu lợi nhuận độc quyền cao. Theo đó, độc quyền được Ph.Ăngghen diễn đạt “Tổ chức độc quyền (tư bản) là sự liên minh giữa những nhà tư bản nắm phần lớn việc sản xuất và tiêu thụ một hoặc một số loại hàng hóa nào đó, nhằm mục đích thu lợi nhuận độc quyền cao” . 30
  8. 31. Độc quyền được V.I.Lênin nghiên cứu ở đây là một loại hình độc quyền hình thành trong một giai đoạn phát triển nhất định của một hình thái kinh tế – xã hội cụ thể tồn tại trong lịch sử. Đó là thứ độc quyền dựa trên cơ sở cạnh tranh và tập trung sản xuất cao của phương thức sản xuất tư bản chủ nghĩa. Độc quyền này về thực chất là một hình thức liên minh giữa những nhà tư bản nắm phần lớn việc sản xuất và tiêu thụ một số loại hàng hóa nào đó nhằm thu lợi nhuận độc quyền cao đúng như Ph.Ăngghen đã chỉ ra. V.I.Lênin đã phân tích các giai đoạn, các hình thức phát triển của độc quyền từ Cac-ten, Xanhdica, Tơrớt tới Côngxoocxiom, từ độc quyền trong lưu thông đến độc quyền trong sản xuất, độc quyền cả trong sản xuất và lưu thông; từ đơn ngành đến đa ngành, đa lĩnh vực, từ độc quyền trong nước tới độc quyền quốc tế. V.I.Lênin còn phân tích các thủ đoạn của độc quyền để khống chế nền kinh tế, tiêu diệt đối thủ, thu lợi nhuận độc quyền như khống chế giá cả, nguồn nguyên liệu, thị trường. Theo đó, ông cho rằng, “Bây giờ không còn là tình trạng cạnh tranh giữa những nhà máy nhỏ và nhà máy lớn, giữa những xí nghiệp lạc hậu về kỹ thuật và những xí nghiệp tiên tiến về kỹ thuật nữa. Mà là tình trạng bọn độc quyền bóp chết những người nào không chịu phục tùng ách thống trị và chuyên chế của chúng”. Từ những phân tích của V.I.Lênin, có thể thấy, độc 31
  9. 32. quyền mà V.I.Lênin nghiên cứu hình thành là do chính sự vận động nội tại của chủ nghĩa tư bản sinh ra. Nó là biểu hiện mới, mang những quan hệ mới, nhưng nó không vượt ra khỏi các quy luật của chủ nghĩa tư bản, mà chỉ là sự phát triển, sự mở rộng, sự tiếp tục trực tiếp của những xu thế sâu sắc nhất của chủ nghĩa tư bản, của nền sản xuất hàng hóa nói chung. * Quan niệm của các nhà khoa học Việt nam Trên cơ sở tiếp thu, kế thừa quan điểm của các học giả nước ngoài và xuất phát từ yêu cầu thực tiễn phát triển kinh tế thị trường định hướng XHCN, các nhà nghiên cứu kinh tế của Việt Nam cũng đưa ra những quan niệm khác nhau về độc quyền, độc quyền doanh nghiệp. Theo tác giả Hoàng Đình Cán, độc quyền kinh tế là tình trạng tập trung lực lượng (thực lực) kinh tế vào tay một hoặc một số người, làm cho những người đó có quyền lực lớn đối với quá trình tái sản xuất xã hội .Theo Đại từ điển Kinh tế thị trường, độc quyền là số ít xí nghiệp lớn tư bản chủ nghĩa đi giành lợi nhuận độc quyền cao đã liên doanh lại độc chiếm thị trường và sản xuất độc quyền một loại hàng hóa X nào đó, là một loại kinh doanh và khống chế có tính chất loại trừ lẫn nhau . Dưới góc độ kinh tế học, từ điển Kinh tế học hiện đại cho rằng, độc quyền là thuật ngữ để chỉ việc một doanh nghiệp nào đó duy nhất tồn tại 32
  10. 34. Như vậy có thể nói, độc quyền là những hiện tượng kinh tế khách quan của kinh tế kinh tế thị trường. Tuy nhiên, tính phổ quát cũng như những tác động của nó tới nền kinh tế phụ thuộc vào chính sự phát triển, hoàn thiện của kinh tế thị trường. Trước thực tế này, dưới góc nhìn khác nhau, các nhà kinh tế học đã có những cách luận giải khác nhau. Mặc dù, các nhà khoa học trong và ngoài nước chưa có sự phân định rõ giữa các thuật ngữ độc quyền, độc quyền doanh nghiệp, nhưng có thể thấy, mục tiêu sử dụng thuật ngữ độc quyền là nhằm giải thích một hiện tượng nhất định của kinh tế thị trường. Do vậy, dưới góc độ kinh tế, có thể coi độc quyền doanh nghiệp là một biểu hiện cụ thể của độc quyền trong nền kinh tế thị trường. Vì vậy, những quan niệm khác nhau trên đều có những giá trị khoa học của nó, đóng góp vào sự phát triển của lý luận kinh tế học nói chung và kinh tế chính trị học nói riêng về vấn đề độc quyền. Từ các quan điểm trên, tác giả cho rằng, độc quyền là một hiện tượng kinh tế khách quan, phản ánh sự tồn tại của doanh nghiệp trên thị trường mà không có đối thủ cạnh tranh. Khi có vị trí độc quyền, thị trường sẽ trao cho doanh nghiệp quyền lực của mình, “khả năng tác động đến giá cả thị trường của một loại hàng hoá, dịch vụ nhất định”. Theo đó, độc quyền doanh nghiệp là thuật ngữ dùng để chỉ quyền lực của doanh nghiệp trong việc chi phối đầu vào, đầu ra của một loại hàng hóa nào đó trên thị trường. Quyền lực của doanh nghiệp nếu không được kiểm soát và có biện pháp phòng, chống sẽ rất dễ dẫn đến tình trạng doanh nghiệp “lạm dụng” quyền lực đó để thực hiện những hoạt động phục vụ cho lợi ích của doanh nghiệp, duy trì, củng cố vị trí độc quyền của mình, gây ảnh hưởng tiêu cực cho nền kinh tế. Trong nền kinh tế thị trường định hướng XHCN, độc quyền doanh nghiệp thể hiện sức mạnh thị trường của mình thông qua sự lạm dụng độc quyền, hạn chế cạnh tranh, thu lợi nhuận độc quyền cao. Độc quyền doanh nghiệp trong nền kinh tế thị trường định hướng XHCN có những đặc điểm cơ bản là: Một là, sự tập trung vào trong tay một hoặc một số doanh nghiệp nắm phần lớn việc sản xuất và tiêu thụ một loại hàng hóa nào đó để bảo đảm vị trí 34
  11. 36. chủ trương hình thành độc quyền nhà nước trên một số lĩnh vực thiết yếu, quan trọng, song doanh nghiệp đã lợi dụng độc quyền nhà nước phục vụ cho lợi ích của doanh nghiệp, biến độc quyền nhà nước thành độc quyền doanh nghiệp. Bốn là, có khả năng định giá thị trường, buộc đối thủ cạnh tranh và người tiêu dùng phải tuân theo, giá cả đó gọi là giá cả độc quyền. Trên thị trường, doanh nghiệp độc quyền nắm phần lớn việc sản xuất và tiêu thụ một loại hàng hóa nào đó, không chịu áp lực từ việc gia nhập ngành của các đối thủ tiềm năng, có quyền lực thị trường lớn, vì vậy doanh nghiệp đó có khả năng kiểm soát, định đoạt sản lượng cung ứng và mức giá thị trường. Năm là, có khả năng ngăn cản sự cạnh tranh của các doanh nghiệp khác, nhằm củng cố vị trí độc quyền của doanh nghiệp. Những đặc điểm trên vừa phản ánh những nét chung của độc quyền doanh nghiệp trong kinh tế thị trường, vừa thể hiện cái riêng, đặc thù trong nền kinh tế thị trường định hướng XHCN. Điểm khác biệt căn bản và cốt lõi nhất giữa độc quyền doanh nghiệp ở các nước tư bản có nền kinh tế thị trường phát triển với độc quyền doanh nghiệp trong nền kinh tế thị trường định hướng XHCN chính là độc quyền đó dựa trên nền tảng quan hệ sở hữu về tư liệu sản xuất gì. Ở các nước tư bản phát triển, độc quyền doanh nghiệp dựa trên và do quan hệ sở hữu tư nhân, cao hơn là quan hệ sở hữu tập thể tư nhân về tư liệu sản xuất quyết định và chi phối. Đến lượt nó, độc quyền chính là yếu tố, là công cụ đắc lực, hữu hiệu để tiếp tục củng cố và bảo vệ quan hệ sở hữu mà đã sinh ra nó. Còn trong nền kinh tế thị trường định hướng XHCN, độc quyền chủ yếu được thể hiện thông qua độc quyền nhà nước. Nhà nước chủ trương hình thành và duy trì độc quyền nhà nước trên một số lĩnh vực quan trọng, thiết yếu phục vụ cho đời sống xã hội, bảo đảm ổn định vĩ mô nền kinh tế. Do đó, độc quyền ở đây dựa trên nền tảng quan hệ sở hữu toàn dân về tư liệu sản xuất mà Nhà nước là đại diện. Độc quyền đó phục vụ cho lợi ích của toàn dân, của xã hội, với mục tiêu cao cả là làm cho “dân giàu, nước mạnh, xã hội dân chủ, công bằng và văn minh”. Những đặc 36
  12. 37. điểm trên cũng là những dấu hiệu căn bản để nhận biết hiện tượng độc quyền doanh nghiệp trong nền kinh tế thị trường định hướng XHCN ở nước ta. 1.1.2. Các hình thức độc quyền doanh nghiệp trong nền kinh tế thị trường định hướng xã hội chủ nghĩa Trong nền kinh tế thị trường định hướng XHCN, độc quyền được biểu hiện ở nhiều mức độ và hình thức khác nhau, tùy theo cách tiếp cận và nghiên cứu có thể phân loại độc quyền theo các dạng sau: Thứ nhất, căn cứ theo nguồn gốc hình thành gồm: – Độc quyền được hình thành do quá trình tích tụ và tập trung sản xuất mà nguyên nhân sâu xa là sự phát triển của lực lượng sản xuất. Theo đó, độc quyền xuất hiện như một tất yếu, phát triển từ thấp đến cao, từ độc quyền trong sản xuất đến độc quyền trong lưu thông, từ độc quyền trong nước đến độc quyền quốc tế. Biểu hiện của hình thức này dưới dạng: Các – ten (tổ chức độc quyền liên minh về giá cả, độc lập về sản xuất); Xanh – đi – ca (tổ chức độc quyền độc lập về sản xuất, lưu thông do ban quản trị đảm nhiệm); Tơ – rớt (tổ chức độc quyền điều hành tập trung, sản xuất và tiêu thụ đều do một ban quản trị đảm nhiệm); Công – xoóc – xi -om, Công-lô- mê-rat: (tổ chức độc quyền cao, hỗn hợp, bao gồm những các – ten, xanh – đi – ca, tơ – rớt, thống nhất về tài chính, phụ thuộc một nhóm tư bản kếch xù). Phát triển cao là độc quyền siêu quốc gia với hình thức các công ty xuyên quốc gia và các công ty đa quốc gia. Ở Việt Nam, độc quyền hình thành theo con đường này chưa phát triển, do quy mô và khả năng tích tụ vốn của các tổ chức, các doanh nghiệp còn hạn chế. Nếu so sánh quy mô vốn của một số tập đoàn của một số nước trong khu vực và thế giới thì các tập đoàn kinh tế của nước ta còn quá khiêm tốn, tốc độ, quy mô vốn khá cao nhưng không phải thông qua khả năng tích tụ và tập trung vốn hoặc huy động qua thị trường chứng khoán mà do sự đầu tư của Nhà nước. Tuy nhiên, với sự phát triển của kinh tế, sự lớn mạnh của các doanh nghiệp, lực lượng sản xuất ngày càng phát triển, dưới áp lực của cạnh tranh, xu hướng dẫn tới độc quyền 37
  13. 38. xuất phát từ việc thỏa hiệp, thôn tính, sát nhập sẽ xuất hiện, phát triển. Quá trình này làm cho năng lực doanh nghiệp thắng thế tăng lên (về nguồn lực, quy mô…) thông qua thâu tóm doanh nghiệp yếu thế, dẫn tới sự bành chướng thị phần lớn hơn. Đó là sân chơi khách quan trên thị trường theo quy luật cạnh tranh. – Độc quyền có nguồn gốc từ sự can thiệp của Nhà nước, hay từ ý chí chủ quan của chủ thể quản lý nhà nước. Ở đây, Nhà nước chủ trương hình thành độc quyền Nhà nước trên một số lĩnh vực quan trọng, hoặc Nhà nước tạo cơ chế cho một số doanh nghiệp hoạt động nhằm bảo đảm sự ổn định của nền kinh tế. Trong hình thức này, độc quyền có các dạng: Độc quyền do chính sách bảo hộ của Nhà nước; độc quyền do địa vị xác lập (những tổ chức được Nhà nước trao cho những lĩnh vực, những quy chế mang tính chất độc quyền); độc quyền sở hữu nhà nước. Thực tế cho thấy ở Việt Nam, hiện tượng độc quyền sinh ra từ ý chí chủ quan của chủ thể quản lý là trường hợp đặc thù trong nền kinh tế Việt Nam do quá trình dài Nhà nước bao cấp và trao cho doanh nghiệp nhà nước nhiều ưu đãi về nguồn lực và cơ chế. Trong khi đó, các doanh nghiệp lớn, các tập đoàn kinh tế chủ yếu được hình thành từ một quyết định thành lập mang tính hành chính của Thủ tướng Chính phủ trên cơ sở tổ chức lại các tổng công ty nhà nước. Có khi, quy mô vốn còn nhỏ, khả năng tích tụ vốn của các Tổng công ty còn yếu chưa tương xứng với yêu cầu hình thành tập đoàn kinh tế nhưng vẫn được phê duyệt hình thành. – Độc quyền tự nhiên: Xuất hiện nhờ sử dụng các yếu tố sản xuất tự nhiên có tính chất đặc biệt mà không tìm được các yếu tố đó ở những nơi khác, hoặc không thể tự tạo ra các yếu tố đó bằng công nghệ, theo đó đưa lại lợi nhuận cao cho doanh nghiệp. Biểu hiện dưới dạng này như việc sử dụng, khai thác đất đai, tài nguyên, vị trí địa lý, những vùng đất, mỏ khoáng sản có giá trị…Đối với một số ngành có có sự liên kết chặt chẽ về công nghệ tạo ra lợi thế khác biệt cũng hình thành độc quyền như: đường sắt, hàng không, cấp 38
  14. 39. thoát nước… cũng được coi là loại hình doanh nghiệp độc quyền tự nhiên. Tuy nhiên, với sự phát triển của khoa học, kỹ thuật, và kinh tế thị trường, một số loại độc quyền mà trước đây được cho là độc quyền tự nhiên đã dần được xóa bỏ, chẳng hạn như bưu chính viễn thông, vận tải hàng không. Thứ hai, căn cứ theo mức độ chi phối của doanh nghiệp đối với thị trường, độc quyền có các dạng sau: – Độc quyền bán: Là tình trạng trên thị trường chỉ có một người bán hàng hóa nhưng có nhiều người mua. – Độc quyền mua: Là tình trạng trên thị trường có nhiều người bán nhưng chỉ có một người mua. – Độc quyền hạn chế bán và độc quyền hạn chế mua cũng như độc quyền bán và độcquyềnmua,nhưngcóđiểmkháclàởđócómột sốngườibánhoặcmộtsốngườimua. – Độc quyền song phương: Đặc điểm của độc quyền này là trên thị trường chỉ có một người bán và một người mua. Đây là loại đặc biệt, không mang tính phổ biến. Như vậy, tùy vào từng cách tiếp cận để xác định hình thức của độc quyền, mỗi hình thức phản ảnh một biểu hiện cụ thể của độc quyền trong nền kinh tế. 1.1.3. Nguyên nhân hình thành độc quyền doanh nghiệp trong nền kinh tế thị trường định hướng xã hội chủ nghĩa ở nước ta hiện nay Thứ nhất, độc quyền được hình thành từ quá trình cạnh tranh giữa các doanh nghiệp trong nền kinh tế. Với tư cách là kết quả của quá trình cạnh tranh, độc quyền được tạo bởi quá trình tích tụ, tập trung vốn cho sản xuất phát triển đến một mức độ thì độc quyền xuất hiện, đúng như C.Mác đã chỉ ra: Tự do cạnh tranh đẻ ra tập trung sản xuất, tập trung sản xuất đến một giai đoạn nhất định thì độc quyền ra đời [10, tr359]. Trong kinh tế thị trường định hướng XHCN, các chủ thể cạnh tranh chủ yếu là các doanh nghiệp, họ tiến hành cạnh tranh với nhau về kinh tế để thực hiện tối đa hóa lợi ích. Xét về góc độ lực lượng sản xuất, cạnh tranh đưa đến sự sáng tạo kỹ thuật, đổi mới tổ chức, nâng cao năng suất lao động làm cho 39